Η Μέση Ανατολή φλέγεται και η σύγκρουση παίρνει διαστάσεις που ξεπερνούν τα όρια μιας στοχευμένης στρατιωτικής επιχείρησης. Οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί στο ιρανικό έδαφος, οι απειλές για χερσαία εμπλοκή και η ταυτόχρονη ανάφλεξη σε Λίβανο, Ισραήλ και Περσικό Κόλπο συνθέτουν ένα σκηνικό που θυμίζει προσχεδιασμένη σύγκρουση μεγάλης κλίμακας και όχι περιορισμένη επιχείρηση αποτροπής.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένος να οδηγήσει την αντιπαράθεση μέχρι τέλους.
Με δημόσιες δηλώσεις περί εξάλειψης της πυρηνικής και βαλλιστικής ικανότητας της Τεχεράνης και με χρονικό ορίζοντα επιχειρήσεων που μπορεί να φτάσει εβδομάδες, η Ουάσιγκτον δείχνει ότι δεν σχεδιάζει ένα συμβολικό χτύπημα αλλά μια εκστρατεία στρατηγικής αποδόμησης.
Στην Τεχεράνη, η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έχει μετατραπεί σε σημείο καμπής. Η ιρανική ηγεσία βρίσκεται μπροστά σε ένα υπαρξιακό πολιτικό δίλημμα.
Σε ένα καθεστώς όπου η ισχύς ταυτίζεται με τη νομιμοποίηση, οποιαδήποτε εικόνα αδυναμίας θα μπορούσε να μεταφραστεί σε εσωτερική αμφισβήτηση και περιφερειακή αποδυνάμωση. Για την Τεχεράνη, η απάντηση δεν είναι επιλογή αλλά αναγκαιότητα.
Οι Φρουροί της Επανάστασης περνούν σε φάση ενεργητικών αντιποίνων, επιχειρώντας να μεταφέρουν το βάρος της σύγκρουσης πέρα από τα ιρανικά σύνορα.
Με ασύμμετρες τακτικές, επιθέσεις μέσω συμμάχων και στοχεύσεις στρατηγικών συμφερόντων, επιδιώκουν να δείξουν ότι το κόστος δεν θα περιοριστεί εντός ιρανικού εδάφους.
Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί αφενός στην αποκατάσταση της αποτρεπτικής εικόνας του καθεστώτος και αφετέρου στη διεύρυνση του πεδίου πίεσης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Σε αυτό το πλαίσιο, η σύγκρουση μετατρέπεται από διμερής αντιπαράθεση σε πολυεπίπεδο γεωπολιτικό παίγνιο, όπου κάθε κίνηση έχει συμβολικό και στρατηγικό βάρος.
Η στοχοποίηση δυτικών συμφερόντων και στρατιωτικών εγκαταστάσεων δημιουργεί αλυσιδωτή αποσταθεροποίηση.
Στο βόρειο Ισραήλ, ο Israel Defense Forces αναχαιτίζει drones που εκτοξεύονται από τον Λίβανο, με τη Χεζμπολάχ να επιχειρεί να ανοίξει δεύτερο μέτωπο. Η εμπλοκή της λιβανέζικης οργάνωσης δεν είναι απλώς πράξη αλληλεγγύης προς την Τεχεράνη αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής πίεσης προς το Ισραήλ.
Το πλήγμα στην Κύπρο
Η πληροφορία περί πλήγματος στη βρετανική βάση RAF Akrotiri στην Κύπρο αλλάζει ποιοτικά το πεδίο της κρίσης.
Η σύγκρουση παύει να περιορίζεται στον άξονα Ιράν και Ισραήλ και αποκτά σαφή μεσογειακή διάσταση, αγγίζοντας άμεσα ευρωπαϊκό έδαφος και στρατιωτικές εγκαταστάσεις κράτους μέλους του ΝΑΤΟ.
Η επέκταση των επιθέσεων σε διαφορετικά γεωγραφικά σημεία αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο ατυχήματος, λανθασμένης εκτίμησης ή υπερβολικής αντίδρασης.
Σε ένα τόσο φορτισμένο περιβάλλον, ένα drone που παρερμηνεύεται, ένας πύραυλος που αποκλίνει από την πορεία του ή μια εσφαλμένη πληροφορία μπορούν να λειτουργήσουν ως πυροκροτητής ευρύτερης εμπλοκής.
Όσο το μέτωπο διασπείρεται, τόσο μειώνεται ο έλεγχος της κλιμάκωσης και αυξάνεται η πιθανότητα να παρασυρθούν περισσότερα κράτη σε μια σύγκρουση που ήδη δείχνει σημάδια περιφερειακής γενίκευσης.
Οι αγορές ήδη αντιδρούν.
Η άνοδος του πετρελαίου αντικατοπτρίζει τον φόβο για αποσταθεροποίηση στα Στενά του Ορμούζ. Αν το πέρασμα αυτό διαταραχθεί, οι συνέπειες δεν θα είναι μόνο περιφερειακές αλλά παγκόσμιες, με άμεσο αντίκτυπο στις ενεργειακές τιμές και κατ’ επέκταση στον πληθωρισμό.
Το ΝΑΤΟ στηρίζει πολιτικά την αμερικανική στάση, αποφεύγοντας όμως άμεση εμπλοκή. Αυτή η στάση δείχνει ότι η Δύση επιθυμεί να ελέγξει την κλιμάκωση χωρίς να μετατρέψει την κρίση σε συμμαχικό πόλεμο πλήρους κλίμακας.
Η κρίση όμως έχει τη δική της δυναμική. Όσο περισσότεροι δρώντες εμπλέκονται, τόσο δυσκολότερο γίνεται το φρενάρισμα. Η Μέση Ανατολή δεν καίγεται απλώς από στρατιωτικές επιθέσεις. Καίγεται από στρατηγικούς υπολογισμούς, πολιτικές πιέσεις και την ανάγκη ηγεσιών να αποδείξουν ισχύ.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει πόλεμος. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να παραμείνει περιορισμένος.
