Η νύχτα της 20ής προς 21η Φεβρουαρίου στο αεροδρόμιο του Μονάχου εξελίχθηκε σε μια παρατεταμένη επιχειρησιακή δοκιμασία, όταν περίπου 600 επιβάτες και πληρώματα έξι αεροσκαφών παρέμειναν επί ώρες μέσα στα ακινητοποιημένα αεροσκάφη τους στο rollfeld.
Το περιστατικό αποδίδεται επισήμως σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες και μεταγενέστερη αναστολή λειτουργίας του αεροδρομίου.
Ωστόσο, η αλληλουχία των γεγονότων και η αδυναμία αποβίβασης των επιβατών εγείρουν ερωτήματα σχετικά με την ετοιμότητα και τον συντονισμό των αρμόδιων φορέων.
Τι συνέβη εκείνο το βράδυ
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, είχαν δοθεί καθυστερημένες άδειες απογείωσης λόγω κακοκαιρίας, οι οποίες τελικά δεν κατέστη δυνατό να αξιοποιηθούν.
Όταν αποφασίστηκε το κλείσιμο του αεροδρομίου, δεν υπήρχε διαθέσιμο προσωπικό εδάφους για τη μεταφορά των επιβατών από τα αεροσκάφη στους τερματικούς σταθμούς. Το αποτέλεσμα ήταν οι επιβάτες να παραμείνουν εντός των αεροσκαφών καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας.
Το αεροδρόμιο του Μονάχου ανέφερε ότι διαθέτει σχέδια έκτακτης ανάγκης για διαφορετικά επιχειρησιακά σενάρια και εξέφρασε τη λύπη του για την ταλαιπωρία. Αντίστοιχη δήλωση έκανε και η Lufthansa.
Ωστόσο, δεν έχει διευκρινιστεί δημοσίως ποιο συγκεκριμένο σχέδιο ενεργοποιήθηκε εκείνη τη νύχτα, σε ποιο στάδιο λήφθηκε η απόφαση αναστολής λειτουργίας και ποιος είχε την τελική ευθύνη συντονισμού μεταξύ αεροδρομίου, αεροπορικών εταιρειών και υπηρεσιών εδάφους.
Παρέμβαση της Vereinigung Cockpit
Η ένωση πιλότων Vereinigung Cockpit χαρακτήρισε το περιστατικό «μη αποδεκτό» και έκανε λόγο για ανεπαρκή αντίδραση σε προβλέψιμες καιρικές συνθήκες.
Σύμφωνα με την οργάνωση, τα πληρώματα κλήθηκαν να διαχειριστούν εκατοντάδες επιβάτες υπό δύσκολες συνθήκες, χωρίς επαρκή υποστήριξη.
Η τοποθέτηση αυτή μεταφέρει το βάρος της συζήτησης από το μετεωρολογικό φαινόμενο στη διαχείριση του ρίσκου και στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Τα ερωτήματα που προκύπτουν
Το περιστατικό φέρνει στο προσκήνιο ευρύτερα ερωτήματα για την αλυσίδα ευθύνης σε περιπτώσεις πλήρους αναστολής λειτουργίας αεροδρομίου.
Σε ποιο σημείο παύει η ευθύνη της αεροπορικής εταιρείας και αρχίζει εκείνη του διαχειριστή του αεροδρομίου;
Υπήρχε διαθέσιμη εναλλακτική διαδικασία αποβίβασης με περιορισμένο προσωπικό; Και αν ναι, γιατί δεν ενεργοποιήθηκε;
Νομικές εκτιμήσεις για ενδεχόμενες αξιώσεις
Στο νομικό πεδίο, ο δικηγόρος Michael B. Siegel εκτιμά ότι οι επιβάτες ενδέχεται να έχουν αξιώσεις αποζημίωσης, επικαλούμενος τη θεωρία της σύμβασης με προστατευτική ισχύ υπέρ τρίτων.
Κατά την άποψή του, μολονότι οι επιβάτες δεν έχουν άμεση συμβατική σχέση με τον διαχειριστή του αεροδρομίου, μπορούν υπό προϋποθέσεις να στραφούν και κατά αυτού. Αναφέρει επίσης ότι, κατά την αρχική του εκτίμηση, θα μπορούσε να τεθεί ζήτημα αποζημίωσης έως 600 ευρώ ανά επιβάτη.
Παράλληλα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο εξέτασης ποινικών πτυχών, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί επίσημη έρευνα από τις αρμόδιες αρχές.
Πέραν των πιθανών αποζημιώσεων, το περιστατικό αναδεικνύει ένα δομικό ζήτημα: κατά πόσο τα μεγάλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια διαθέτουν λειτουργικά και άμεσα εφαρμόσιμα πρωτόκολλα για σενάρια όπου οι καιρικές συνθήκες οδηγούν σε αιφνίδια διακοπή λειτουργίας μετά την επιβίβαση επιβατών.
Η κακοκαιρία αποτελεί γνωστό επιχειρησιακό παράγοντα στον αεροπορικό κλάδο. Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν η διαχείριση εκείνης της νύχτας ήταν αναπόφευκτη ή αν προέκυψε από κενά συντονισμού.
Καθώς οι εμπλεκόμενοι φορείς προχωρούν σε εσωτερικές αξιολογήσεις, το περιστατικό στο Μόναχο ενδέχεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τον τρόπο με τον οποίο αεροδρόμια και αεροπορικές εταιρείες διαχειρίζονται καταστάσεις παρατεταμένης επιχειρησιακής διακοπής.
Για τους επιβάτες, το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η αποζημίωση, αλλά η διαβεβαίωση ότι παρόμοιο σενάριο δεν θα επαναληφθεί.
