Η απώλεια μιας θέσης εργασίας δημιουργεί συνήθως την εύλογη προσδοκία ότι το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης θα ενεργοποιήσει μηχανισμούς στήριξης, όπως επίδομα ανεργίας, υγειονομική κάλυψη και, εφόσον χρειαστεί, επίδομα ασθενείας.
Ωστόσο, στη Γερμανία, δικαστική απόφαση ανέδειξε ότι υπό ορισμένες συνθήκες ένας πρώην εργαζόμενος μπορεί να βρεθεί ταυτόχρονα χωρίς εισόδημα και χωρίς δικαίωμα σε παροχές.
Το κενό προκύπτει όταν συμπίπτουν περίοδος αποκλεισμού από το επίδομα ανεργίας, καταβολή αποζημίωσης και μεταβολή του ασφαλιστικού καθεστώτος.
Τι είναι η περίοδος αποκλεισμού (Sperrzeit)
Η περίοδος αποκλεισμού από το επίδομα ανεργίας (Sperrzeit) επιβάλλεται όταν ο εργαζόμενος παραιτηθεί ή συμβάλει στη λύση της σύμβασής του χωρίς να συντρέχει σοβαρός λόγος.
Ακόμη και μια συμφωνία λύσης της σύμβασης με καταβολή αποζημίωσης μπορεί να θεωρηθεί από την Υπηρεσία Απασχόλησης (Agentur für Arbeit) ως οικειοθελής αποχώρηση, οδηγώντας σε αποκλεισμό έως και 12 εβδομάδων από το επίδομα ανεργίας.
Παράλληλα, η αποζημίωση αντιμετωπίζεται ως εισόδημα που υποκαθιστά τον μισθό, γεγονός που μπορεί να περιορίσει την πρόσβαση σε πρόσθετες παροχές. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν ο εργαζόμενος ασθενήσει κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Η υπόθεση του Sozialgericht München
Στην υπόθεση S 15 KR 2273/19, εργαζόμενος συμφώνησε στη λύση της σύμβασής του και έλαβε αποζημίωση στα τέλη του 2018. Λίγες εβδομάδες αργότερα είχε ατύχημα και ο θεράπων ιατρός πιστοποίησε την ανικανότητά του προς εργασία.
Η Υπηρεσία Απασχόλησης (Agentur für Arbeit) δεν του χορήγησε επίδομα ανεργίας, επικαλούμενη την επιβολή περιόδου αποκλεισμού από το επίδομα ανεργίας (Sperrzeit), ενώ το ταμείο υγείας απέρριψε το αίτημά του για επίδομα ασθενείας (Krankengeld).
Οι αρχές έκριναν ότι η αποζημίωση κάλυπτε εισοδηματικά το επίμαχο διάστημα και ότι, κατά την ημερομηνία της ιατρικής βεβαίωσης, ο ασφαλισμένος είχε ήδη ενταχθεί στην οικογενειακή ασφάλιση της συζύγου του, καθεστώς που δεν θεμελιώνει δικαίωμα σε επίδομα ασθενείας (Krankengeld). Το δικαστήριο επικύρωσε την απόρριψη των αιτημάτων.
Το κλειδί της ημερομηνίας πιστοποίησης ασθένειας
Η απόφαση επισημαίνει ότι καθοριστικό στοιχείο δεν είναι το πότε εκδηλώνεται η ασθένεια, αλλά η ημερομηνία κατά την οποία ο γιατρός πιστοποιεί επίσημα την ανικανότητα προς εργασία και το ασφαλιστικό καθεστώς στο οποίο υπάγεται ο ενδιαφερόμενος εκείνη τη στιγμή.
Η οικογενειακή ασφάλιση καλύπτει τα ιατρικά έξοδα, δεν θεμελιώνει όμως δικαίωμα σε επίδομα ασθενείας (Krankengeld). Παράλληλα, η μεταβατική κάλυψη ενός μήνα μετά τη λήξη προηγούμενης ασφάλισης δεν ενεργοποιείται όταν στο μεταξύ έχει αλλάξει το ασφαλιστικό καθεστώς.
Πρακτικές λύσεις για αποφυγή κινδύνου
Η Sperrzeit αποφεύγεται αν αποδειχθεί επικείμενη απόλυση για λειτουργικούς λόγους και η αποζημίωση δεν υπερβαίνει τα καθορισμένα πλαίσια.
Εναλλακτικά, η αμετάκλητη απαλλαγή από την υποχρέωση παροχής εργασίας με ταυτόχρονη συνέχιση της μισθοδοσίας επιτρέπει την έναρξη και ολοκλήρωση της περιόδου αποκλεισμού πριν από τη λήξη της σύμβασης, διατηρώντας στο μεταξύ πλήρη ασφαλιστική κάλυψη και δικαίωμα σε επίδομα ασθενείας (Krankengeld).
Σύνθετο πρόβλημα με άμεσες συνέπειες
Η υπόθεση αναδεικνύει πώς ο συνδυασμός αποζημίωσης, περιόδου αποκλεισμού (Sperrzeit) και οικογενειακής ασφάλισης μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη απώλεια εισοδήματος σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη χρονική στιγμή.
Όσοι εργαζόμενοι εξετάζουν το ενδεχόμενο συμφωνίας αποχώρησης οφείλουν να αναζητούν έγκαιρα εξειδικευμένη νομική και ασφαλιστική καθοδήγηση, προκειμένου να αποφύγουν απρόβλεπτα κενά στην κοινωνική τους προστασία.
